نقدی بر مجموعه ی شعر «پرسه در سایه ی شب » فرامرز محمدی پور ساختار قوی با عناصر زیبایی سخن دکتر علی خوشه چین شعر فارسی، درتاریخ پر فراز و نشیب این دیار کهن، ازدیرباز به عنوان هنر ملّی ومناسب‌ترین محمل برای بیان اشک‌ها و لبخندها‌، شادکامی‌ها و ناکامی‌ها و… بوده است.بی تردید شعر، گران‌بها‌ترین […]

نقدی بر مجموعه ی شعر «پرسه در سایه ی شب » فرامرز محمدی پور

ساختار قوی با عناصر زیبایی سخن

دکتر علی خوشه چین

شعر فارسی، درتاریخ پر فراز و نشیب این دیار کهن، ازدیرباز به عنوان هنر ملّی ومناسب‌ترین محمل برای بیان اشک‌ها و لبخندها‌، شادکامی‌ها و ناکامی‌ها و… بوده است.بی تردید شعر، گران‌بها‌ترین میراث گذشتگان است که اینک به دست ما رسیده است. شعر تنها رشته ی هنری است که بی واسطه از عشق حرف می زند. یعنی مترادف و معادلی جز عشق ندارد. شعر، پروازی است درفضای لایتناهی که توجّه هر انسانی را به افق ‌های دوردست جلب می‌کند. می توان مدعی شد که شعر اصیل‌ترین هنر این سرزمین است.
مجموعه ی « پرسه در سایه ی شب» سروده ی ارزشمند جناب آقای « فرامرز محمدی پور » شاعر مجرب و متعهد و شخصیتی متین و وارسته از شهر زیبای لنگرود است که مدتی پیش با همت انتشارات « آوای غزل » به چاپ رسیده است. این اثر، که در بردارنده‌ی گزیده‌ای از تازه سروده‌ های ایشان است، حدود چهل و پنج قطعه شعر را در بر می گیرد.
فرامرز محمدی پور شاعر بسیار با تجربه ای در شعر معاصر به حساب می آید. ایشان با حضور بیش از سه دهه در عرصه ی شعرمعاصر و انجمن های مختلف و حشر و نشر با بهترین شعرای معاصر کوله باری از تجربه و تخصص را به دوش می کشد.محمدی پور شعر را خوب می شناسد و این ،هنری بس شگرف و سترگ است.او سادگی وصراحت را بیش از همه ی عناصر شعری دوست دارد. شعر او گلچینی از زیبا ترین صداهای مختلف شعر امروز است.صداهایی که از تئوری های متفاوت برآمده است.شعر او گاه غم دارد ،گاه به سوگ می نشیند ، گاه عشق دارد و گاه فریاد شادی بر می کشد و گاهی نیز گفتمان و جهان بینی به فراخنای هستی در سروده هایش متبلور می شود.
تنوّع در اندیشه ورزی و به کارگیری مضامین نو از مهم ترین ویژگیهای اشعار این مجموعه به حساب می آید.در شعرهای این کتاب موضوعات گوناگونی مانند اجتماع ،عشق ، اعتماد ، اندوه ، تنهایی ، دلتنگی ، تلخی، لبخند ، خستگی ،دلشوره ، خاطره ، سکوت وپریشانی…به چشم می خورد.
زبانِ و فرم در بسیاری از شعرهاي این مجموعه، استوار و زيباست. كاربردِ كلمات و ترکیبات زیبا و ، عبارات ناب و تازه، همراه با مفاهیم و محتوایی دلنشین و… باعث شده خواننده ی این اشعار به لحاظ، ساختار با هويتي مستقل روبرو گردد:
ترکیباتی نظیر: طعم همسایگی- زاویه ی شادمانی- کوچه ی رفاقت – بوی پاییز- زنگ اعتماد-تن زمین – پای دل- خشم پاییز…
« چهار راه زندگی/ بن بستی ندارد / چرخ فلک/ قرار نیست/ بایستد / ما سرگردانیم/ نه کوچه ی رفاقت می شناسیم/ و نه بازی روزگار/ فرصت ها آب شدند/ و ما هنوز /دروغ را نفس می کشیم»(دروغ:۵۹)
«عاشقانه لبخند می زنم/ تا / عینکم/ بوی پاییز ندهد» (عاشقانه ها:۲۶)
عنصرِ عاطفه نیز يكي از مهمترين عناصر شعرهای این مجموعه می باشد. عواطفِی که در این شعربه کار رفته است اصيل و اثر گذار هستند. به طوری که به مخاطب احاساسات لطیفی را القا می کند. این نکته، به نظرم از مهم ترین برجستگی های این مجموعه می باشد. فضایی که هر خواننده ای وقتی در آن قرار می گیرد می تواند برایش سراسر التذاذ ادبی به دنبال داشته باشد.
« نمی شود / از جاده که می گذری / به علف ها سلام نکنی/ علف هایی که / سبز نگاهت می کنند…» (کتاب زندگی :۱۶)
« تو نیستی / روزهایم/ سخت می گذرد /دلتنگی نمی گذارد/ مادر نباشد/انگار همه ی کوچه ها / به بن بست می رسند»(مادری که نیست:۵۰)
نکته ی مهم دیگر در این مجموعه این است که محمدی پور مثل مجموعه های قبلی خود کمتر دچار بازی های زبانی شده است و صراحت گفتار و شیوه ی بیان مستقیم را برگزیده است.بی شک این عامل باعث می شود تا مخاطب کمتر به سردر گمی های دریافت و درک مفاهیم دچار شود و ارتباط بیشتری با اشعار برقرار کند.
با توجه به فرم بیشتر کارها و به کارگیری متناسب صور خیال و هنجارگریزی های به جا نیز باید اذعان کرد که بیشتر اشعار این مجموعه دارای ساختاری محکم و قابل اعتنا می باشند.استفاده از تصاویر شعری ملموس و عینی نیز از ویژگی های دیگر این مجموعه می باشد .تصاویری که برای مخاطب قابل درک و فهم و به گونه ای قابل دسترس می باشد. استحکام و ساختار قوی از خصوصیات این تصاویر می باشند و به هیچ وجه شلخته و پیش پا افتاده نیستند.
« دیشب / خوابم / با تو قدم می زد/ وتو لبخند /لبخند / شور بوده ای/ برای بی کسی ام»(لبخند:۲۳)
«… این روزها / قصیده ی بی اعتمادی / شاعر هم نباشی / تو را می سراید»(اعتماد:۳۶)
از نظر به کار گیری عناصر زیبایی سخن «محمدی پور» بسیار پخته و ماهرانه عمل کرده است .او از بیشتر آرایه های ادبی همچون : کنایه – تشبیه – استعاره –تشخیص –تضاد – تناسب –واج آرایی – تکرار کلمه… استفاده کرده است .