آیین‌های عزاداری محرم در ایران، به‌ویژه در مناطق مختلف، دارای تنوع و ویژگی‌های خاصی هستند که هرکدام گویای فرهنگ و تاریخ آن منطقه است. یکی از این آیین‌ها، مراسم “کرب زنی” است که در شهر لاهیجان استان گیلان برگزار می‌شود. این مراسم خاص که به طور ویژه توسط اهالی محله شعربافان اجرا می‌گردد، به عنوان یک میراث ناملموس در سازمان میراث فرهنگی ثبت شده و نشان‌دهنده عمق احساسات مذهبی و فرهنگی مردم این دیار است.

مراسم کرب زنی در نهمین روز از ماه محرم، مصادف با تاسوعا، برگزار می‌شود. این روز در تقویم شیعیان، به عنوان روز وفاداری و غیرت شناخته می‌شود و یادآور فداکاری یاران امام حسین (ع) در کنار ایشان است. تاسوعا نه‌تنها مقدمه‌ای بر عاشورای حسینی است، بلکه پیام‌آور ارزش‌های انسانی چون وفاداری، ایثار و پایداری است.

واژه “کرب” در فرهنگ لغت به معنای اندوه و غم می‌باشد و افرادی که این مراسم را اجرا می‌کنند، به عنوان “کرب چی” شناخته می‌شوند.

بانی این نوع عزاداری، مرحوم محمدابراهیم غبرائی (متخلص به فانی) است که در اواخر قرن گذشته شمسی، با مشاهده یک مراسم عزاداری در کربلا، ایده برگزاری کرب زنی را به زادگاه خود آورد. او با الهام از عناصر بومی و عادات مردم در هنگام برداشت محصول، حرکات و ریتم‌های جدیدی را ابداع کرد و مرثیه‌های مختلفی برای این عزاداری سرود.

کرب زنی به نوعی حرکتی آمیخته از جنبش و نوای سوگوارانه است. کرب، شامل دو پاره چوبی استوانه‌ای است که بسته به توان و سلیقه کرب‌زن، اندازه‌های متفاوتی دارد. کرب‌زن می‌تواند با قرار دادن دست خود در میان این دو پاره، آن‌ها را به هم بکوبد و نوای غمگینی را ایجاد کند. گروه کرب‌زنان محله شعربافان در حین برگزاری مراسم، در دو ستون به راه می‌افتند و با هر گامی که برمی‌دارند، دست‌های خود را به نوبت از زیر پاها گذرانده و بر هم می‌کوبند. این حرکات به همراه نوای سوگ، فضایی معنوی و احساسی را برای عزاداری ایجاد می‌کند.

آیین کرب زنی در لاهیجان نه تنها یک مراسم عزاداری است، بلکه نمایانگر فرهنگ غنی و تاریخ سرزمین گیلان می‌باشد. این مراسم با تأکید بر ارزش‌های انسانی و مذهبی، یادآور فداکاری و ایثار یاران امام حسین (ع) است و در قلب مردم این منطقه جای دارد. برگزاری این آیین، نه تنها به حفظ میراث فرهنگی کمک می‌کند بلکه موجب تحکیم پیوندهای اجتماعی و فرهنگی در میان مردم می‌شود.