سرزمین نخستین بوته های چای ملقب به عروس گیلان
نگاه شمال/سهیلا بی غم : شهری زیبا با چشماندازهای بینظیر، شهری مملو از اولین بوتههای چای ایران، شهری ملقب به عروس گیلان که هم کوه دارد و هم دریا. اینجا لاهیجان است. شیطانکوهش درست در وسط شهر در طول سالیان متمادی انگار که قد خم کرده و با درختان بینظیر و پلههای بیشمارش، زیباترین تلهکابین
نگاه شمال/سهیلا بی غم : شهری زیبا با چشماندازهای بینظیر، شهری مملو از اولین بوتههای چای ایران، شهری ملقب به عروس گیلان که هم کوه دارد و هم دریا.
اینجا لاهیجان است. شیطانکوهش درست در وسط شهر در طول سالیان متمادی انگار که قد خم کرده و با درختان بینظیر و پلههای بیشمارش، زیباترین تلهکابین شمال را در خود جای داده است.استخر زیبایش مأمن و آرامش انبوه مسافرانیست که ساعتها به قدم زدن دور آن مشغولند؛ برخی میدوند، برخی آهسته میروند، برخی مینوازند؛ فلوت، گیتار، نی و هنگ درام. برخی سفرهای پهن میکنند و بساط چای و شیرینی را بهانهای برای دور بودن از فشارهای روزانه و دورهمیهای صمیمانه قرار میدهند.
شهر چای و ابریشم
اینجا لاهیجان است؛ شهری که از دیرباز به ابریشم و چایش معروف بوده و هنوز هم وقتی از آن گذر میکنی، مشامت پر از عطر چای میشود.
لاهیجان شهری با مردمانی خونگرم و دوستداشتنی است که هر ساله پذیرای مسافران و گردشگران بسیاریست.
به گفته فرماندار لاهیجان، از ابتدای سال تاکنون هفت میلیون گردشگر به این شهر سفر کردهاند. علیرضا مسچیان میگوید: این حجم از حضور مسافر، ضرورت توسعه زیرساختهای امدادی را در این شهر دوچندان میکند.
کاشفالسلطنه؛ پدر چای ایران
معروفترین سوغات لاهیجان چای است؛ همان که به همت آقا محمدخان قاجار قوانلو قاجار ملقب به کاشفالسلطنه به ایران و به لاهیجان آورده شد.
کاشفالسلطنه دیپلمات و نویسندهای از مشروطهخواهان دوران قاجار و پهلوی بود و نخستین کسی که کشت چای را در ایران رواج داد.
او در جوانی به استخدام وزارت امور خارجه درآمد، به فرانسه رفت و در رشته حقوق تحصیل کرد. در سفر سوم ناصرالدینشاه، به عنوان مترجم دکتر فوریه برگزیده شد و پس از هشت سال تحصیل و مأموریت، پس از قتل ناصرالدینشاه به ایران بازگشت.
پس از بازگشت، به سمت قنسول ایران در هند منصوب شد. در مدت اقامت در هندوستان با صنعت چای و کشت آن آشنا شد و مراحل کاشت و بهرهبرداری از آن را فرا گرفت.
آغاز کشت چای در لاهیجان
او هنگام بازگشت به ایران، مقدار زیادی تخم چای و قلم گیاه را همراه خود آورد و شخصاً کشت چای را در منطقه گیلان و ارتفاعات لاهیجان آغاز کرد؛ مناطقی که از نظر اقلیمی برای زراعت چای بسیار مناسب بودند.
در سال ۱۲۷۹ نخستین باغهای چای در شمال کشور احداث شد. علاقه کاشفالسلطنه به چای بسیار بود؛ بهطوریکه دوست داشت تمام تپههای لاهیجان را به کشت این محصول اختصاص دهد.
او که از تجار و صاحبمنصبان شاخص زمان خود بود، توانست مقادیر زیادی بذر چای، ماشینآلات کشاورزی و تعدادی کارشناس از چین وارد کند تا تحولی بزرگ در صنعت چای کشور ایجاد کند.
چند سال بعد نیز به پیشنهاد او، تأسیس نخستین کارخانه چای کشور در مجلس به تصویب رسید.
کاشفالسلطنه در سال ۱۳۰۷ هنگام بازگشت از هندوستان در راه تهران در اثر تصادف درگذشت. طبق وصیتش، پیکرش به دل بوتههای چای در لاهیجان سپرده شد. آرامگاه و موزه چای او امروز یکی از جاذبههای دیدنی این شهر است.
باغ فلاحت؛ یادگار پدر چای ایران
باغ فلاحت، باغی است که کاشفالسلطنه نخستین بوتههای چای را در آن کاشت. مقابل آن تابلویی نصب شده که مشخصات باغ در آن نوشته شده است:
«باغ کشاورزی لاهیجان با مساحت ۵۴ هکتار، یادگار کاشفالسلطنه پدر چای ایران و نخستین شهردار تهران است که اولین دفتر سازمان چای نیز در زمان او هنوز در داخل این باغ پابرجاست.»
امروزه میدانی در لاهیجان به نام کاشفالسلطنه نامگذاری شده است.
افول طلای سبز
میراث کاشفالسلطنه تا سالهای طولانی به عنوان طلای سبز در دورتادور شهر جلوهگری میکرد، اما متأسفانه امروزه حجم عظیمی از بوتههای چای عمداً یا سهواً طعمه حریق و تخریب شده و جای خود را به ساختمانهای بلندمرتبه، کافه و رستوران دادهاند.
کارخانه چای توکلی، یکی از معروفترین کارخانههای چای ایران در لاهیجان، پس از فوت صاحب کارخانه و آتشسوزی سال ۹۴ از کار افتاد و تخریب شد.
به نقل از همشهری آنلاین، از ۳۲ هزار هکتار باغ چای در شمال ایران، تنها ۱۵۰۰ متر باقی مانده است.
اهمیت تاریخی باغ چای کاشفالسلطنه
نیما فریدمجتهدی، عضو انجمن حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی گیلان، دو دلیل برای اهمیت و ثبت ملی نخستین باغ چای ایران برمیشمرد:
او میگوید: «کاشفالسلطنه در ایجاد صنعت چای و فرهنگ چای در ایران نقشآفرین بوده است. او در سال ۱۲۸۰ برای احداث باغ چای در رشت و تنکابن تلاشهایی کرد، اما تنها در لاهیجان به موفقیت رسید.»
وی میافزاید: «دلیل دوم، اهمیت برندینگ چای است. گردشگرانی که به این منطقه سفر میکنند، باید با صنعت چای و چایکاری لاهیجان آشنا شوند. لاهیجان سردمدار تاریخ و صنعت چای ایران است و چای با نام این شهر عجین شده است.
چالشها و امید به احیای باغات چای
گفتنی است نخستین باغ چای ایران در منطقه چایخانهسر و در مسیر بقعه تاریخی شیخ زاهد لاهیجان قرار دارد و تنها ۱۵۰۰ متر مربع از آن باقی مانده است.
رئیس سازمان چای کشور چند سال پیش درباره احیای باغات رهاشده چای گفت: «در صورت تأمین منابع و تسهیلات ارزانقیمت با دوره تنفس، هر سال ۱۷۰۰ تا ۲ هزار هکتار از باغات رهاشده به چرخه تولید بازخواهد گشت.»
او تغییر کاربری باغات چای و هجوم غیربومیها برای ساختوساز در لاهیجان را از چالشهای اصلی عنوان کرد.
در آبانماه امسال، رئیس سازمان چای از پرداخت تسهیلات کمبهره به چایکاران خبر داد و گفت:
تسهیلات هرسی برای هر هکتار باغ چای بین ۷۰۰ تا ۹۵۰ میلیون ریال و احیای باغهای رهاشده تا یک میلیارد ریال پرداخت میشود.
حفظ میراث چای و هویت لاهیجان
اگر از چایکاران حمایت شود و جلوی تغییر کاربری باغات چای گرفته شود، علاوه بر اعتلای چای و حفظ نام لاهیجان بهعنوان پایتخت چای ایران، زمینه اشتغال و جذب جوانان منطقه فراهم میشود.
بدون شک پرداخت بهموقع مطالبات چایکاران، تلاش برای بهبود کیفیت محصول، تبلیغ بیشتر چای داخلی و جلوگیری از واردات بیرویه چای خارجی، از جمله اقداماتی است که موجب رونق دوباره این محصول خواهد شد.
میزبان چای و ثبت خاطره
اینجا لاهیجان است؛ جایی که نوشیدن چای خوشطعم با کوکیهای شیرین در حاشیه استخر، با چشمانداز شیطانکوه و آبشار زیبایش، در انتظار قدوم شماست.
#چای
#لاهیجان
#پایتخت_چای_ایران
#چای_ایرانی__بنوش
برچسب ها :احیای باغات رهاشده چای ، پدر چای ایران ، چای ، کاشفالسلطنه ، لاهیجان
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0